g dám đi
tìm cha về Cách trên một năm, Mã đến, trông
thấy tình cảnh mà chán, trách móc
Vạn-thạch tận từ, rồi gọi Hỷ nhi ra, ẵm
ngồi trên mình lừa, gia roi đi thẳng.
Từ đó, người làng đều khinh Vạn-
thạch, chẳng ai thèm chơi với. Chàng lên tỉnh thi khảo khóa, văn bài dở quá
nên bị đánh rớt và bôi tên trong sổ sĩ
tử tỉnh nhà
Bốn năm năm sau, nhà chàng phát
cháy, tất cả của cải nhà cửa đều hóa ra
tro bụi, lại cháy lan cả hàng xóm. Người làng chung đơn lên quận thưa
kiện, chàn gbị xử phạt tiền rất nặng.
Gia sản còn sót lại chút nào, dần dà
tiêu sạch, tới nước không có túp lều
mà ở. Mấy làng quanh miền bảo nhau
không cho Vạn-thạch ở đậu, không cho thuê nhà. Anh em Doãn thị (bên
vợ) cũng giận những việc thất đức mụ
làm bấy lâu, cho nên cự tuyệt không
chứa cũng không giúp đỡ gì hết.
Vạn-thạch bí lối cùng đường đem
bán nàng hầu cho một nhà giàu sang, rồi dắt vợ xuống ghe đi Hà nam. Ðến
lúc tiền ăn đường sạch trơn, mụ
không chịu theo nữa, một hai kiếm
chuyện để tự do đi lấy chồng khác.
Vừa gặp dịp một người làm nghề
mổ heo mới góa vợ, bỏ ra ba trăm quan tiền mua mụ đem đi. Chàng bơ
vơ một thân, ăn xin khắp xóm này
làng kia lần mò đến xin trước cửa một
nhà quan, bị tên gác cửa thét mắng
đuổi đi, không cho vô trong. Giây lát
một vị quan trẻ từ trong đi ra, chàng phục dưới đất mà khóc. Quan nhìn đi
nhìn lại, hỏi qua tên họ, rồi sững sốt
nói:
- Cơ khổ ! Bác tôi đây mà ! Sao bác
nghèo nàn đến thế
Vạn-thạch nhìn kỹ, biết là Hỷ nhi, bất giác khóc rống, theo cháu vô trong
nhà, thấy nguy nga bóng lộn. Giây lát,
ông cụ vịn vai một tiểu đồng tử trong
bước ra, cha con đối nhau bi thương
tấm tức. Chàng kể rõ tình cảnh điêu
đứng cho thân phụ nghe Nguyên khi Mã ẵm Hỷ nhi ra đi, đưa
thẳng tới đâỵ Mấy hôm sau lại đi tìm
ông cụ đến, cho hai ông cháu ở chung
với nhau, rồi rước thầy về dạy Hỷ nhi
học. Thằng nhỏ thông minh, mười lăm
tuổi đậu hạch, năm sau thi Hương đậu cử nhơn. Mã cưới vợ cho xong xuôi,
muốn từ giã đi; ông cháu cùng khóc
lóc cầm giữ ở lại. Mã nói:
- Tôi không phải người ta đâu. Thật
là chồn tiên, các bạn đồng đạo chờ tôi
đã lâu, phải để tôi đi mới đặng. Bấy giờ cậu cử Hỷ nhi kể chuyện ấy
cho bác nghe, lòng còn cảm động
chan chứa. Nhơn dịp nghĩ lại hồi xưa
Vương thị 0,
cùng chịu đối đãi bạo ngược như
mình, động lòng thương hại, bèn cho xe ngựa và người đem tiền bạc theo
để chuộc Vương thị về
Vương thị về hơn một năm, sinh
đứa con trai, nhân đó nhắc nàng lên
ngôi vợ cả
Còn Doãn thị đi theo người chồng mổ heo được chừng nửa năm, lại giở thói ngang tàng như xưạ Thằng
chồng nổi giận, sẵn dao mổ heo, xẻo
phăng của mụ một miếng thịt đùi, lại
lấy dây trói mụ lại, treo rút lên xà nhà,
xong rồi gánh thịt heo ra đi Mu đau quá kêu la rầm rĩ, lối xóm
mới haỵ Người ta đến cởi trói và cắt
dây, mụ la đang vang dậy làng xóm.
Từ đó, hễ thấy mặt anh chàng mổ heo
đến thì sợ hãi đến sởn tóc gáy và lạnh
buốt xương sống. Chỗ đùi tuy lành, nhưng mà què một cẳng, phải đi khập
khễnh, nhưng vẫn sớm hôm phục
dịch vất vả, chớ hề dám than van, trễ
nãi. Mỗi khi chàng mổ heo say sưa về
nhà, là mỗi lần đánh chưởi mụ thậm tệ.
Tới đây mụ mới hiểu ra thuở trước mình ác độc với thiên hạ ra sao, giờ
mình phải chịu cũng thế
Một hôm Dương phu nhân (vợ Hỷ
nhi) cùng bác gái Vương thị đi lễ chùa,
các cô các bà nông dân ở quanh đó
xúm lại chào mừng. Doãn thị cũng ở trong đám đó, nhưng thập thò không
bước tới gần. Vương thị hỏi mụ ấy là
ai? Gia nhơn thưa là vợ người bán thịt
heo, họ Trương; đồng thời thét bảo
mụ phải đến gần cúi đầu làm lễ.
Vương thị cười và nói: - Con mẹ này đi theo thằng mổ heo,
chắc không thiếu thịt ăn, sao mà ốm
gầy đến thế?
Doãn tức và thẹn, về nhà muốn thắt
cổ chết phức. Nhưng giây yếu quá
không chết. Anh chàng ghét thêm. Hơn năm sau chàng mổ heo qua đời,
mụ đi đường gặp Vạn-thạch, đứng
nhìn xa xa, nước mắt tuôn như mưa.
Vạn-thạch ngại mặt tôi tớ đi bên cạnh,
không hỏi gì đến mụ, về nhà bàn với
cháu, tính cho mụ trở lại. Cháu nhất định không nghe
Mụ bị người làng xóm khinh bỉ quá,
hết chỗ nương tựa, theo lũ ăn mày
kiếm ăn. Thỉnh thoảng, Vạn-thạch còn
hẹn hò gặp mụ trong một ngôi chùa,
Hỷ nhi cho thế là nhục, ngầm sai bọn ăn mày bêu xấu, bấy giờ chàng mới
chịu tuyệt.
Chuyện này về sau ra sao, ta không
nghe nói
